پشتیبانی

آثار تاریخی ورامین

مشاهده سبد خرید

تومان
googlefacebookinstagramlinkedingoogletelegram
اندیشه خود را ماندگار کنید 02188102775
heder
سه شنبه سی و یکم مرداد ۹۶
(0)
(0)
آثار تاریخی ورامین

آثار تاریخی ورامین

آثار تاریخی- باستانی ورامین:

ورامین و پیشوا به تنهایی دارای 214 اثر تاریخی ثبت شده می‌باشند.
اکنون به توضیح برخی از این آثار می‌پردازیم:

آسیاب محمدیه

روستای محمدیه از روستاهای دهستان «بهنام وسط شمالی» شهرستان ورامین است. یکی از آثار قابل توجه روستا، آسیایی است که آب آ در قنات روستا فراهم می‌شده است. امروز آثار تأسیستان آسیاب شامل: کانال انتقال آب، دوکل، تنوره‌ها، محل نگهداری گندم و آرد و یک اتاق است. مصالح به کاررفته در آن دوگونه است: قسمت دوکل، تنوره و سنگ آسیاب که با آب و لرزش‌های سنگین پره‌ها و سنگ همراه است و با آجر و ساروج بسیار محکم و اصولی ساخته شده است، درحالی که انبار گندم و آرد و محل سکونت آسیابان از خشت و گل است.

کارخانه قند ورامین

این کارخانه در ورامین (بلوار شهید قدوسی) واقع شده و از آثار ساخته شده در زمان پهلوی اول به سال 1312 توسط (نیکلای مارکف) معمار روس تبار ایران می‌باشد، البته راه‌اندازی این کارخانه پس از ساخت به مهندسان اهل چکسلواکی سپرده شد و در سال 1313 شروع به کار کرد. اکنون پس از 81 سال در اسفند سال 1393 این کارخانه به دلیل کمبود مواد اولیه تولیدی تعطیل شد. سید حسین نقوی حسینی نماینده مردم شهرستان‌های ورامین، پیشوا و قرچک در مجلس شورای اسلامی در این رابطه گفت: «این کارخانه در دولت اصلاحات به مبلغ 50 میلیارد ریال به بخش خصوصی واگذار شد که از این مبلغ 20 میلیارد ریال نقد و 30 میلیارد ریال با تسهیلات ارائه شده ... براساس قانون مصوب مجلس شورای اسلامی، واردات شکر خام تنها برای شش ماه هر سال میسر است و وارد کنندگان تنها مجاز به وارد کردن شکر خام موردنیاز تصفیه خانه‌ها بوده و در نیمه دوم سال با توجه به برداشت محصول چغندر قند و به دلیل حمایت از تولیدکنندگان داخلی، واردات شکر خام ممنوع می‌باشد ... همه واردکنندگان شکر خام به خوبی این قانون را دانسته و تلاش می‌کنند که در شش ماهه نخست هر سال، شکر مورد نیاز کل سال را وارد کنند که در طول سال با کمبود مواد اولیه روبرو نشوند. «سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجه مجلس شورای اسلامی گفت: «میزان مصرف ماهیانه تصیفه خانه قند ورامین 15 هزار تن است که صاحبان این کارخانه بیش از دو برابر نیاز یعنی حدود 400 هزار تن شکر خام وارد کرده‌اند و مازاد آن را در بازار آزاد فروخته و در شش ماهه دوم با کمبود ماده اولیه روبرو شده‌اند. نقوی حسینی افزود: «در اصل این تخلفات باعث تعطیلی این کارخانه و بیکار شدن 400 کارگر رسمی و قراردادی آن شده است که با احتساب خانواده‌های آنان بیش از یک هزار و 500 نفر در روزهای پایانی سال با مشکل جدی روبرو شده‌اند ... تعطیلی این کارخانه بسیار با ارزش باعث شده تا اکنون از آن به عنوان انبار علوفه و ذرت استفاده کنند ... من به عنوان نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی تلاش می‌کنم که این مشکل را برطرف کنم ....»

برج علاالدوله

این برج به واقع آرامگاهی است که در شمال مسجد جامع ورامین در کنار میدان اصلی واقع شده است. در بخش زیرین این برج محلی وجود دارد مانند سرداب که نشان از این دارد که در این مقبره مرده‌ها را دفن نمی‌کرده‌اند و تنها در سرداب قرار می‌داده‌اند و ساختمان برج تنها نقش حصاری محفوظ کننده را داشته است. این برج متعلق به فخرالدین حسن علاءالدوله و دین بوده که در سال 608 ق ساخته شده است. در ساختمان این برج کتیبه‌ای به خط کوفی وجود دارد که بنابر آن «علاءالدوله» در 4 / صفر / 675 ق در زمان سلطنت ایلخان مغول درگذشت و تاریخ اتمام آرامگاه سال 688 مقارن اواخر سلطنت ارغون خان بوده است.
با توجه به کتاب (انساب الاشراف نوشته احمد بن یحیی بلاذری) نسب علاءالدوله به امام سجاد (ع) می‌رسد. قدر مسلم خانواده علاءالدوله به خاطر نسب بزرگشان در منطقه نفوذ بسیار داشته‌اند، حتی تعدادی از آنها در مناطق دیگر فرمان روا بوده‌اند و از خود آثاری به جا گذاشته‌اند که یکی از آنها امامزاده یحیی است که بوسیله فخرالدین پسر علاءالدوله ساخته شده است.
اشاراتی که بر خصوصیات ظاهری این بنا می‌توان داشت این است که ابتدا بر روی پایه‌ای مرمر و آجری به صورت یک بنای منفرد برجی پرده‌دار بنا شده است. ارتفاع این برج از پایه تا رأس گلویی مخروطی شکل 15 متر است، اما حرکت عمودی دندانه‌ها آن را بلندتر تصویر می‌کند، آجر چینی گنبد خارجی به صورت معمول و رگ‌چین اجرا شده و تنها در رأس، ناحیه‌ای با طرح جناغی است که از فرورفتگی بعضی از آجرها پدید آمده است. در قسمت بالایی پایه سقف شکافی به منظور تأمین روشنایی و تهویه‌ی فضای بین درپوش گنبد تعبیه شده است.
دو جبهه غربی، در محلی، حدود دو سوم ارتفاع بنا، دریچه‌ای با قوس جناغی بر روی یکی از دندانه‌ها به اندازه و عرض آن ساخته شده که جایگزینی یک قطار تزئینی در بالای قوس دریچه، سطح خارجی آن را همتراز نوک دندانه کرده است. این دریچه ورودی، پلکان مارپیچی است که در ضخامت دیوار برج ساخته شده و در فاصله درپوش گنبد، ختم می‌شود. برای دسترسی به این پلکان باید از نردبانی بلند استفاده شود. در این برج، دو ورودی، ارتباط فضای داخلی و خارجی را برقرار می‌کند؛ که یکی در جبهه جنوب غربی با درگاهی مستطیل شکل و طاقی تیزه‌دار که کوتاه است و مقام سطح سردر که در فاصله‌ی بین چهار پره گسترش یافته، با گچ اندود شده است. ورودی دیگر برج، در جبهه‌ی شمالی برج و از طریق ایوان کم عرض است که با بنای برج تلفیق شده و شکلی غیرعادی دارد. آجرچینی در این برج به سه روش کلی انجام شده و ساختمان را زینت داده است.
1. آجر چینی معمولی و یک شکل با بندهای افقی و یا عمودی در فضای داخلی ساختمان
2. به کاربردن بندهای عمودی عریض‌تر که توخالی هستند و با مهر‌های گچی پر شده‌اند و فضای خارجی را زینت بخشیده‌اند.
3. آچر چینی طرح‌دار که برای تزیین سطوح دیوارهای جانبی سردابه به کار رفته است، در این مورد آجرها را به صورت خفته و راسته چیده‌اند . پوشش این بنا دو پوسته است. درحالی که گنبد خارجی ارتفاع خیلی زیادی دارد، گنبد داخلی، رابطه معقولی را با فضای داخلی حفظ کرده است. پاکار گنبد داخلی بلندتر ساخته شده است و ضخامت آن هرچه رأس نزدیکتر می‌شود، تقلیل می‌یابد. پشت گنبد داخلی، با آجر و دوغاب و گچ پالایشده است. (شیبانی، زرین تاج، «برج علاءالدوله (علاءالدین)، فصلنامه اثر، سازمان میراث فرهنگی، شماره 16-15 ، زمستان 1368، ص3-6)

امامزاده یحیی

بقعه امامزاده یحیی مربوط به دوره ایلخانی در جنوب شرقی شهر ورامین، در محله نامی کهنه‌گل واقع شده است و درواقع در محدوده داخل شهری قرار دارد. (من) بنابر آثار سلسله نسبت امامزاده یحیی به این شکل می‌باشد: «یحیی بن علی ابن عبدالرحمن بن قاسم بن حسن بن زید (بن ابی محمد الحسن)، مادرش دختر عبدالله بن ابراهیم بن محمد بن عبدالله بن محمد بن علی بن عبدالله بن جعفر بن ابی طالب است؛ و او را یاران عبدالله بن عزیز حاکم شهر ری، در یکی از قراء ری به قتل رسانیدند» (ابوالفرج اصفهانی: مقاتل الطالبین، ترجمه سید هاشم رسولی محلاتی، تهران، انتشارات فرهنگ اسلامی، 1380، ص635)
براساس کتیبه گچبری تاریخ‌دار موجود در بنا، بانی این بقعه «ابو محمد الحسن بن المرتفعی بن الحسین بن محمد بن الحسن بن ابی زید» می‌باشد. [این نام به صورت ابو محمدالحسن در کتیبه ذکر شده و عکس آن در کتاب موجود است] (رکوعی، عزت الله. سرزمین ماد مروری بر تاریخ و معماری ایران، تهران، انتشارات کیوان، 1373، ص301)
در ادامه همان کتیبه تاریخ ساخت این بنا «سنه سبع و سبعانه» = سال 707 [ه.ق] بیان شده است و عکس این کتیبه نیز در کتاب موجود می‌باشد. بیننده با دیدن این بنا متوجه می‌شود که بنا از جهاتی شبیه به مسجد جامع و برج علاءالدوله است و همانند آن رو به شمال داشته و حیاطی بزرگ دارد. در این برج اصلاحات و الحاقاتی انجام شده و الحاقات جدید شامل ایوان شمالی و جنوبی و ده غرفه در ضلع‌های شرقی و غربی است.
از دیگر نکات جالب این بقعه این است که از بیرون شبیه به شکل مربع دیده می‌شود و از داخل به شکل 8 ضلعی می‌باشد. در این بنا هنر کاشی‌کاری به طرز چشم‌نوازی خودنمایی می‌کند (من) مادام دیولافوا از هنر کاشی‌کاری این بنا می‌گوید: «در هیچ جا کاشی‌هایی صاف‌تر و درخشنده‌تر از کاشی‌های امامزاده یحیی پیدا نخواهد شد. این کاشی‌های فلزی رنگ سه دسته‌اند. دسته اول کمی زرد رنگ است؛ دسته دوم رنگ فلزی برنج مانندی دارد و دسته سوم تیره‌تر و مانند مس قرمز است. کاشی‌های ستاره‌ای و صلیبی که قبر و محراب و دیوارها را تزئین کرده‌اند، دارای یک نوع اهمیت هنری و صنعتی هستند و به واسطه صفات و خصائص ممتازی که دارند به مراتب بر کاشی‌های بناهای اسپانیایی و ایتالیایی و حتی نقاشی‌های روی کاغذ برتری دارند. (دیولافوآ، ژان. ایران، کلده، شوش. ترجمه علی محمد فره‌وشی، تهران، دانشگاه تهران، 1369، ص160-158)
کاشی‌های امامزاده به شکل 8 پر و صلیب = چلیپا هستند و تواریخ 661، 662 و 663 ه.ق را نشان می‌دهند، این کاشی‌ها با نقش‌های گیاهی منقوش شده‌اند. (من)
این کاشی‌ها توسط علی بن محمد بن ابی طاهر ساخته شده و اکنون در موزه متروپولیتن، ویکتوریا و آلبرت انگلستان نگهداری می‌شوند. (اسون دیماند، موریس. راهنمای صنایع اسلامی، ترجمه عبدالله فریاد، تهران، علمی و فرهنگی، 1383).
کاشی‌کاری سنگ قبر امامزاده به شکل محراب می‌باشد و بر آن تاریخ 705 ه.ق و امضاء یوسف بن علی محمد بن ابی طاهر را داشته و اکنون در موزه آرمیتاژ است. محراب کاشی کاری امامزاده نیز توسط علی بن محمد بن ابی طاهر در تاریخ 663 ه.ق ساخته شده است. (نراقی، حسن. هنرمندان تاریخی کاشان و آثار گرانبهای آنها. 1342، هنر و مردم، شماره 15، ص23-17)
پس از ورود به بقعه چیزی که چشم را حیرت زده می‌کند گچبری فوق‌العاده زیبای بنا می‌باشد. و هم‌چنین همسایگی دو رنگ مشکی و طلایی در اعمالها بر ارزش این زیبای‌ها افزوده است. این گچبری‌های حیرت‌انگیز در بخش‌های زیادی از بقعه، چون در سه کنج‌ها با طرح‌های اسلیمی و یا طرح‌های گیاهی و هندسی در کادرهای مستطیلی، لوزی، محراب و یا ... شکل دید. یا طرح‌های ختایی در تزئینات گچبری کتیبه‌ها. یا نمونه‌هایی از نقوش گره در تزئینات سه کنج‌ها. یا نقوش سوزنی و آژده‌کاری که در طرح سوزنی شبکه‌بندی توربافی پدید آمده که با عمقی بیشتر از آژده‌کاری فرورفته است. یا توپی‌های گچی ته آجری که در طرح‌های هندسی و گیاهی بر بالای کتیبه‌ها و زیر سه کنج‌ها به چشم می‌خورد. در دور تا دور فضای بقعه کتیبه‌هایی است که شامل سه آیه ابتدایی سوره جمعه و بخش ابتدایی آیه چهارم است، می‌شود و در ادامه آن نام سازنده و نیز در پایان حدیثی از رسول اکرم (ص) نقل شده است. اسامی مقدس محمد، علی، حسن و حسین هم در سقف امامزاده در 12 دایره و هربار در هر دایره نام یک بزرگوار و جمعاً 3 بار تکرار هر نام کارشده است. در پشت بغل‌ها کتیبه‌هایی به شکل ستاره 5 پر دیده می‌شود که دارای 5 بار تکرار نام محمد است. (قسمت‌هایی برگرفته از: معماری ایرانی، کریم، پیرنیا، تهران، انتشارات سروش دانش، 1390) و مقداری از مطالب نتیجه برداشت شخصی از ملاحظات می‌باشد.

 

قلعه ایرج

قلعه ایرج دژی است باستانی در نزدیکی روستای عسگرآباد، در شمال شرقی ورامین و در شمال جاده ورامین به پیشوا. این قلعه بزرگترین قلعه خشتی جهان می‌باشد و مردم ورامین آن را «گبری» نیز می‌خوانند. باستان شناسان اروپایی درخصوص ایجاد ادلّه برای اثبات این بزرگ آورده‌اند که: «ابعاد داخلی شمال- جنوب قلعه ایرج ورامین 1240 متر و ابعاد شرقی- غربی آن 1150 متر است که با هیچ یک از قلعه‌های خشتی و تاریخی جهان قابل مقایسه نیست» (تلابیس، ولفرام. کاروانسرا خشنی گلی دوره قاجار در کنار کاروانسرای دیر. مترجم: عری‌رضا مهینی. مجله، بهمن: 1364)
مصالح بکاررفته در دیوارها خشتهایی به ابعاد 12 متر در 46 سانتی‌متر و چینه‌های ضخیم است. این قلعه در هر چهار سو، دروازه برای ورود و خروج داشته و از آن تنها دروازه قسمت شمال شرقی باقی‌مانده است. براساس آنچه که پیشتر در توضیح نام ورامین داده شد، گفتیم که براساس اوستا، قلعه ایرج را زادگاه فریدون می‌دانند و بر آن ارزشی مذهبی قائل هستند اما مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که این قلعه متعلق به دوره ساسانی می‌باشد. زمین‌های اطراف قلعه در زیر کشت می‌باشند و کشاورزان بر آن کار می‌کنند اما بدون اجازه از سازمان میراث فرهنگی ورامین و کسب اجازه از ریاست و مسئولین آن اجازه حفر چاه آب در زمینو زخم شخم تا بیش از 30 سانتی‌متر را ندارند.

 

مسجد جامع ورامین 
مسجد از مهمترین آثار دوره اسلامی و به واقع نمایانگر باور و ایمان مذهبی افراد سرزمین می‌باشد. دوره ساخت هر مسجدی به شکوهش می‌تواند بیانگر عمق ایمان حاکم و والی باشد. مسجد جامع ورامین بنابر آثار که ذکر آن خواهد آمد از بناهای دوره ایلخانی می‌باشد. ساختمان این مسجد در ایام سلطنت سلطان محمد خدابنده معروف به الجاتیو از پادشاهان عصر مغول ساخته و در زمان فرزندش- ابو سعید بهادرخان به پایان رسید.
تمامی این اطلاعات از متن کتیبه‌ای که (اعتمادالسلطنه) در کتاب (مرآت البلدان) از آن ضبط کرده است به دست می‌آید: «ذکرالقدیم اولی با لتقدیم ولی هذه العماره الجامع و سایر المنازل الاعلی مولی السلطان المعظم و الخاقان الاعظم و مالک الرقاب الامم و السلطان السلاطین العرب و العجم ابوسعید بهادر خان خلدالله سلطانه العبد الضعیف محمد بن محمد بن منصور القو هدی تقبل الله لمرضاته بسعی ولده الخلف الصالح الحسن بن محمد سلمه الله تعالی و سعید فی شهور سنه 722». این متن بر زمینه‌ای لاجوردی رنگ از کاشی‌های لعابدار نوشته شده است که به دلیل گذر زمان و ریخته شدن بخش‌هایی از آن خواندن آن متن با مشکل همراه است. بعد از ورودی، هشتی گنبد‌دار مربع شکلی با طول و عرض حدوداً 6 متر وجود دارد که از طریق آن می‌توان به صحن و بناهای شرقی و غربی بخش شمالی مسجد راه یافت. در بخشی از این هشتی پلکانی هست که از آن طریق می‌توان به پشت بام مسجد جامع رسید. صحن مسجد به ابعاد 24×24 متر در میانه خود حوضی را به آغوش کشیده که عمقی بیش از 70 متر دارد. در ایوان جنوبی مسجد تزئیناتی از قبیل کاشی‌کاری، آجرکاری، گچ‌کاری، مقرنس‌کاری و تعدادی کتیبه به چشم می‌خورد در ضلع‌های جانبی ایوان دو درگاه با طاق‌های کوتاه به شبستان راه پیدا می‌کند. (من)
در این ایوان کتیبه‌ای به چشم می‌خورد که اعتمادالسلطنه متن آن را در (همانجا) ضبط کرده‌است: «قد تم مسجد الجامع فی ایام الدوله السلطان الاعظم مالک رقاب الامم مولی ملوک العرب و العجم السلطان شاه‌رخ بهادر خلدالله ملکه و سلطانه» بنابراین کتیبه اشاره شده است به تعمیر این مجسد به دوره (شاهرخ تیموری) از پادشاهان تیموری در سده هشتم ه.ق.
در بخش 4 ضلعی گنبد خانه، کتیبه‌ای سراسری حاوی آیات قرآنی به تاریخ 726 ه.ق و به خط ثلث نوشته شده است. از بالای کتیبه، شکل مربع به وسیله گوشه‌سازی به 8 ضلعی تبدیل گشته و در آن دو نورگیر تعبیه شده است. سه کنج‌های این بخش با مقرنس‌کاری تزئین شده است. بخش 8 ضلعی در بالا به 16 ضلعی و سپس دایره تبدیل می‌شود و گنبد بنابر آن قرارگرفته است. بر سطح عرقچین گنبد در کادرهای مربع، کلمات مقدس «الله»، «محمد» و «علی» به صورت متداخل کتیبه شده است.
(رجبی، سید صفر. «ورامین، یک جامع و چهار مزار تاریخی» مشکوه، شماره 37-36، پاییز و زمستان 1371) و (رضوان، همایون. «بررسی آثار دوره اسلامی شهرستان ورامین، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته باستان‌شناسی دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، زمستان 1372) و (رکوعی، عزت‌الله. سیری در معماری اسلامی ایران، مسجد جامع ورامین. مسکن و انقلاب، خرداد 1364). ایوان شرقی مسجد به دهانه 5/5، عمق 4/60 و ارتفاع 15 متر دارای تزئینات گچبری است، از جمله بندکشی آجرها که از گچبری‌های قالبی تزئینی است. بر جرز یکی از رواق‌های جنوبی این ایوان عبارت «عمل علی قزوینی خدایش بیامرزد» کتیبه شده است، قسمت شرقی مسجد -پشت رواق‌ها و ایوان-  شامل ده طاقنمای کوچک و یک طاق بزرگ در وسط است که بر روی هم راهروی مسقفی را تشکیل می‌دهند. در قسمت طاق بزرگ، درِ خروجی شرقی مسجد بدون تزئینات قرارگرفته و به نظر می‌رسد این جبهه قرینه جبهه غربی باشد. 
چهار اثر پایانی فوق جزو 4 اثر برتر کشوری از میان 152 اثر برتر می‌باشند.


نارین قلعه
قلعه‌ای است باستانی در داخل شهر ورامین که دیوارهایی دارد بلند که اکنون رو به ویرانی است  نویسندگان ایرانی نسبت به آن کم لطفی داشته‌اند، اما در آثار نویسندگان اروپایی آمده است: «در خود دهکده ورامین ارگ خرابی است که تا اندازه‌ای محفوظ مانده و مسلماً در طرز دفاعی قدیم مفید بوده است. »  مردم این قلعه را «نارین ایرج» نیز می‌نامند.

تپه شغالی

این تپه در پیشوا قرار دارد و در سال 1370 به وسیله هیأت ایرانی مورد کاوش‌های علمی قرار گرفت. به رغم وجود تپه در منطقه مناسب، اهمیت نظامی داشته و به برهان نزدیکی به رودخانه جاجرود، در اواخر هزاره ششم پیش از میلاد محل استقرار مردم بوده است عناصر معماری در این مکان خشت خام و چینه، توأمان بوده است. از ابزار یافت شده ابزار مفرغی کمتر و ابزار سنگی به وفور دیده شده است.

نقش‌های حک شده بر ظروف سفالی با تکامل همراه بوده و مرحله به مرحله پیچیده‌تر شده است. طبیعت‌گرایی و تک موضوعی نقش‌ها، پیچیده‌تر و چند موضوعی شده است. اشیای سفالی در لایه‌های عمیق‌تر، دست‌ساز و دارای رنگ گوجه‌ای با نقوش هندسی سیاه رنگ بود. با توجه به یافته‌های مختلف در لایه‌های تمدنی تپه شغالی، سبک و نوع تزئینات اشیای سفالی، فرم و ساخت ظروف، مواد تشکیل‌دهنده آنها و پوشش سفالینه‌ها نشان می‌دهد این مکان در اواخر هزاره 6 ق.م تا هزاره 3 ق.م چند دوره استقراری داشته است. سفال این تپه در عمیق‌ترین لایه با تمدن «چشمه علی ری» و در لایه‌های بعدی با سفال فرهنگ سیلک و هم‌چنین با حصار دامغان قابل مقایسه است. بر اثر کاوش‌های باستان شناسی در آبادی چاله مورت، کوره‌های پخت سفال و گورستانی با سه تا پنج دوره دفن متعلق به دوره پیش از ظهور زرتشت و پس از آن کشف شده است. (بروشور شهرداری پیشوا)
 

کاروانسرای دیرگچین

کاروانسرایی در راه ورامین به قم که لقب مادر کاروانسراهای ایران را دارد. طبق مطالعات باستان شناسی که اسناد آن هم موجود است این اثر یک بنای ساسانی است که در دوره اردشیر بابکان ساخته شده و به دژ کرت شیر = کَرد شیر= کشرد اردشیر= ساخته اردشیر مشهور بوده است. لبودلف  نیز در سفرنامه خود از این دژ با این نام یاد کرده است. ولادیمیر مینورسکی، بنای فعلی کاروانسرا عبارت است از تلفیق بنای ساسانی تغیر شکل یافته در دوره سلجوقی یا بنایی که در دوره صفویه به شکل کاروانسرای چهار ایوانه بازسازی شده است. این بنا مربع شکل می‌باشد و رو به جنوب دارد. کاروانسرا دارای 6 برج است که 4 برج در گوشه‌ها و 2 برج در طرفین ورودی قرار گرفته است. در سه طرف حیاط ایوان‌هایی بزرگ و در گوشه‌های آن شبستان‌های بزرگ، حمام، کوره گچ‌پزی و حیاط اندرونی وجود دارد.
گفتنی است که حکام این بنا دارای شگفتی بسیار از باره سیستم آب رسانی گرم است که به چه صورت با این سیستم هم فضای حمام گرم می‌شد و هم آب گرم در اختیار افراد بود. این کاروانسرا علاوه بر تمام اینها دارای محلی خاص برای نگهداری چارپایان، در ضلع جنوب شرقی مسجدی به مساحتی حدود 300 متر برای نمازگذاران در شمال شرقی حیاط خلوتی برای میهمانان ویژه و در ضلع شمال غربی آسیابی سنگی وجود دارد که وجود تمام اینها باعث شد تا این کاروانسرا لقب مادر کاروانسراهای ایران را از میان 999 کاروانسرا از آن خود کند.
می‌توان گفت این کاروانسرا حدوداً 12 هزار مترمربع مساحت دارد. مسئله دیگر پشت بام این کاروانسرا است که در طریق پلکانی که در گوشه حیاط قرار داده شده می‌توان به آن دست یافت پشت بام کاملاً سنگفرش است و به دید نگارنده (آنجا خدا به ما نزدیک‌تر است) (من).
این نام در کتاب (تاریخ قم، حسن بن محمد بن حسن قمی، محقق: انصاری قمی، محمدرضا. مترجم: حسن بن علی قمی، ناشر: کتابخانه حضرت آیت الله العظم مرعشی نجفی، قم، 1385) به صورت «دیرالجص»، و در کتاب (سوره الارض، ابن حوقل. تهماسب طالبی، 1384) به صورت «دیر جص» آمده است.


بقعه سید فتح الله
به گفته مردم این بقعه بر مزار مردی نیکو به نام (فتح‌الله) که مردم را ارشاد و راهنمایی می‌کرده است ساخته شده است، اما با توجه کردن به کتیبه نصب شده که شجره نامه صاحب بقعه را می‌رساند می‌دانیم که این بقعه متعلق عطااله الحسینی پدر سید فتح الله است. (من). این بقعه ممتعلق به سده نهم ه.ق می‌باشد و با شماره 9893 به ثبت آثار ملی رسیده است. (اطلاعات سازمان میراث فرهنگی شهرستان ورامین).
ایوان این بقعه دارای چند طاق‌نما می‌باشد که با نقش‌های اسلیمی کاشی‌کاری شده و کتیبه‌ای حاوی اشعار معروف محتشم کاشانی با خط زیبای نستعلیق به رنگ سفید کاشی‌های لاجوردی بالای آن خودنمایی می‌کند. (من). ضریح این بقعه در سال 1375 ساخته و نصب شده است. (اطلاعات ...)


امامزاده جعفر
این امامزاده در پیشوا قرار گرفته است. ایشان فرزند امام موسی کاظم (امام هفتم شیعیان) و برادر امام رضا علیه السلام (امام هشتم شیعیان) هستند.
از کسانی که این امامزاده را از فرزندان بلافضل امام کاظم (ع) یاد کرده‌اند، شیخ عباس قمی است (منتهی الآمال، ج2، ص223) بین تعداد فرزندان امام موسی کاظم اختلاف می‌باشد عده‌ای آن را 60، عده‌ای 37 و صاحب کنزالانساب آن را 42 تن ذکر کرده و در ادامه گفته: «چون مأمون، حضرت علی بن موسی الرضا را از مدینه به شهر طوس دعوت نمود، جمله فرزندان و فرزندزادگان حضرت امام کاظم (ع) از بغداد رو به ولایت خراسان نهادند، من جمله تعدادی از این بزرگواران همجون  جعفر و ابراهیم و...چون به ناحیه ساوجبلاغ رسیدند، دشمنان از عقب آمدند و مجادله بسیار کردند ... جعفر بن موسی الکاظم (ع) که در حین دفاع مجروح گردیده بود در توابع ورامین به موضع ساردک [نام قدیم پیشوا] در اثر شدت جراحات وارده به شهادت رسید.» (کنزالانساب و بحرالمصاب، علم الهدی به اهتمام میرزا محمد ملک.
مؤلفان ریاض الانساب و تاریخ خوار ورامین نیز این نکته را تایید می‌کنند. (آشنایی با سلاسه پاکان حسین اصلانی، امامزاده جعفر بن موسی الکاظم. ص 47-43)


قلعه حصار سرخ
در این منطقه 3 قلعه نزدیک به هم با نام‌های حصار سرخ 1، 2 و 3 داریم. قلعه 1 در غرب روستای حصار سرخ ورامین و حدود 1 کیلومتری روستای علی‌آباد در 15 کیلومتری شرق ورامین قرار دارد. در حال حاضر این قلعه به صورت تلی از خاک و سازه‌های ویران است. روی تپه آثار فراوانی از سفالهای لعابدار فیروزه‌ای با نقوش سیاه و سفال‌هایی ساده به رنگ نخودی و قرمز یافت شده است. قلعه 2 در جنوب شرقی روستای حصار سرخ است و قسمت اعظم آن از بین رفته مصالح به کار رفته در ساخت این بنا خشت خام بوده است. قلعه 3 در جنوب شرقی روستا و نزدیک قلعه 2 می‌باشد. (من)
 


برگرفته از کتاب   تاریخ ورامین 
نویسنده :         محبوبه غلامی 

 

instagramtelegram
نظرات کاربران
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

بستن
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

0 نظر
جستجو
logo-samandehi
طراحی سایتطراحی سایتسایت سازسایت سازفروشگاه سازفروشگاه ساز