menuordersearch
oumghandisheh.ir

نظریه های جدید تئاتر , ایرج افشاری اصل

مشاهده سبد خرید

تومان
googlefacebookinstagramlinkedintelegramgoogle
اندیشه خود را ماندگار کنید 02188102775
heder
معرفی کوتاه

بخش اعظم فعاليت‌هاي تئاتر در اواخر سده نوزدهم دنباله منطقي سنت‌هاي پيشين بود؛ اما پس از سال 1785 تعدادي از نويسندگان و کارگردانان از سنت‌هاي نمايشي گذشته فاصله نماياني گرفتند و تئاتر نوين را بنياد نهادند؛ تئاتري که تا کنون دوام آورده است. در اين کتاب ابعاد و گستره ي نظريه‌هاي جديد در حوزه تاريخ تحول تئاتر قرن بيستم و تحولات و دستاوردهاي آن تا عصر پسامدرن بررسي مي‌شود.

ایرج افشاری اصل  نویسنده کتاب حاضر، به مؤلفه‌ها، ویژگی‌ها و جنبه‌های هنر تئاتر مدرن می‌پردازد، که بر اساس یادداشت‌ها و درس‌نوشته‌های استاد فرهاد ناظرزاده‌ی کرمانی شکل گرفته و خود نمونه‌ی بارز پرچمدار توسعه‌ی هنر تئاتر در روزگار ما است.

کتاب نظریه‌های جدید تئاتر، نوعی ادای دین به زحمات آموزشی "استاد ناظرزاده کرمانی" و حاصل گردآوری، ثبت و ضبط آموزه‌های این استاد با سابقه‌ی تئاتر، طی سال‌های دهه‌ی 80 برای دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد رشته‌ی نمایش است. "نظریه‌های جدید تئاتر" در عین حال، معرف تلاش‌های این استاد نام آشنای رشته‌ی تئاتر دانشگاه‌های کشور برای روزآمدسازی اطلاعات دانشجویان از تحولات نظری و عملی تئاتر جهان در دو عصر مدرن و پسامدرن و نیز، سند معتبر و قابل اتکایی در خصوص ابعاد و گستره‌ی دانش این استاد در حوزه‌ی تاریخ تحول تئاتر قرن بیستم و تحولات و دست‌آوردهای آن تا عصر پسامدرن است.

به‌ علاوه، کتاب نظریه‌های جدید تئاتر را می‌توان منبع معتبر‌ی برای بررسی روند تحول کیفی آموزش آکادمیک تئاتر، طی چهار دهه‌ی پس از انقلاب اسلامی 1357 و مرجع قابل اتکایی برای بررسی ابعاد و کیفیت تفاسیر و تحلیل‌های رسمی و آکادمیک از تحولات اندیشگی، معناشناختی و رویکردهای محتوایی و ساختار‌ی هنر تئاتر، به‌ ویژه از نیمه‌ی قرن بیستم تا به امروز نیز تلقی نمود.

تاریخِ بدعت و نوآوری در کشور ما خیلی دلچسب و امیدوار کننده نیست. در طول تاریخ هر کجا طلایه‌داری پرچم توسعه و پیشرفت را در دستانش گرفته و سعی در اعتلا و استعلای فرهنگ و اقتصاد و هنر و دیگر ابعاد این مرز و بوم را داشته، با توطئه‌ها و هوچی‌گری‌ها او را مرتد، معاند و دشمن دین و مذهب نامیده و از صحنه‌ی توسعه‌ی روزگار به ورطه‌ی تبعید و فنا رانده‌اند. از عباس‌میرزا گرفته تا شیخ محمد خیابانی و پرچمداران نهضت مشروطه، از قائم مقام فراهانی و امیرکبیر گرفته تا دکتر محمد مصدق، از رشدیه و ستارخان گرفته تا محمدتقی‌خان پسیان، از میرزاده‌ی عشقی گرفته تا فرخی یزدی و... همه و همه‌ی عاشقانی که با تمام وجود، قلب و مغزشان را برای پیشرفت و اعتلای ایران، این مامِ میهن کوک کرده و به تپش واداشته و سعی در ساختن کشوری پیشرفته، آبرومند و نجیب و فاخر برای فرزندانشان داشتند.

بخشی از مطالب

تئاتر مدرن در گذر زمان

 

نخستین بار در گروه نمایشی مینینگن(Meiningen Troupe) به صحنه­آرایی از لحظ صحت

تاریخی اهمیت بسیار داده می­شود. از جمله کارهای بدیع این گروه در زمینه­ی صحنه آرایی، ایجاد سکوهایی با سطوح مختلف برای بازیگران، یک­پارچه­کردن صحنه با وسایل صحنه­ی نقاشی­شده و دورنما و استفاده از وسایل واقعی مورد نیاز بازیگران در روی صحنه بود.

آندره آنتوان برای تحقق نظرات ناتورالیستی خود و امیل زولا، در زمینه­ی صحنه­آرایی تا بدان­جا پیش می­رود که مسأله­ی دیوار چهارم را مطرح کرده و ابراز می­کند که بهترین روش برای صحنه­آرایی کامل یک نمایش است که صحنه به­طور کامل و بدون توجه به آن­که تماشاگری در تماشاخانه وجود دارد، آرایش شده و زمانی که دکور و میزانسن آماده شد، آن­گاه کارگردان تصمیم بگیرد که کدام دیوار بهتر است برداشته شود تا تماشاگران نمایش را بهتر ببینند.

 

نمایش در قرن بیستم

 

قرن بیستم، قرن مکاتب گوناگون نمایشی است.  اکسپرسیونیسم در آلمان، کنستراکتیویسم در شوروی، ابزُردیسم در فرانسه، نمایش­های آئینی و تجربی در لهستان، نمایش­های مردمی و خیابانی در آمریکای لاتین و نمایش­های موزیکال در برادوی نیویورک، همگی از جمله نوآمدهای نمایشی در قرن بیستم به­شمار می­روند.

یکی از مکاتب مطرح این قرن سمبولیسم است که سرآمد آن موریس مترلینگ بلژیکی است. دنیای اسرارآمیز و پررمز و راز، حضور نیروهای نامرئی در محیط زندگانی و خصوصاً تلاش برای شناخت مرگ، یکی از مهم­ترین اسرار طبیعت، زمینه­های نمایش آثار مترلینگ را تشکیل می­دهد. مترلینگ

معتقد بود که می­توان با توسل به نماد، از واقعیات ظاهری و قابل لمس گذشت و به حقایق درونی و

 پنهانی روح رسید.

 

نمایش اکسپرسیونیستی و اپیک در آلمان

 

در تلاشی که سمبولیست­ها در اواخر قرن نوزدهم در زمینه­ی توسل به نماد برای بیان افکار و هم­چنین ایجاد قالب هنری نوین برای آثار خود آغاز کردند، بیان داشتند که نمایش بهانه­ای بیش برای رؤیا نیست. این بینش تحت تأثیر شرایط سیاسی و اجتماعی بعد از جنگ جهانی اول در آلمان منجر به پیدایش نمایش اکسپرسیونیستی می­گردد.

جنگ جهانی اول و عواقب دهشتناک آن و خصوصاً شکست آلمان و یأس ناشی از شکست، رشد برق­آسای ماشینیسم و له­شدن توده­های انسانی در بین چرخ­دنده­های آن و نتیجتاً پدیدارشدن غولان سرمایه­دار، جملگی از عوامل مهم ظهور جنبش اکسپرسیونیسم در آلمان بوده­اند.

به­طور کلی اکسپرسیونیسم در نمایش عکس­العملی در مقابل ناتورالیسم بود.

اکسپرسیونیسم در نمایش کوششی است برای تمرکز و قدرت­بخشیدن در عبارات، صدا، رنگ و حرکت جهت ارائه­ی تکنیکی غیرواقعی که به طریقی تند و سخت تماشاگران را برانگیزاند. از پدیده­های مهم قرن بیستم، ظهور نمایشنامه­نویس، کارگردان و نظریه­پرداز آلمانی، برتولت برشت است.

برتولت برشت از منابع گوناگونی برای شکل­گیری نظرات نمایشی خود سود جسته است. اگر از تأثیر نمایش­های شرقی و خصوصاً چینی و همین­طور آثار شکسپیر و یونانی در نمایش اپیک بگذریم، دو کارگردان بزرگ آلمانی­زبان، بیشترین سهم را در تکوین اندیشه­های نمایشی برشت داشته­اند. ماکس راینهارت و دیگری اروین پیسکاتور بوده­اند.

راینهارد رابطه­ی رسمی میان تماشاگر و بازیگر را که در تماشاخانه­ها وجود داشت، از میان برداشت و نمایش را به میان مردم برد.

از دیگر نوآوری­های راینهارد، استفاده از سیرک­ها و جنبه­های نمایشی و خصوصاً صحنه­ی گرد آن­ها

بود. اروین پیسکاتور در آغاز تحت تأثیر ماکس راینهارد کار خود را شروع می­کند، اما با این اختلاف که

با ­نظر راینهارد در باره­ی نقش اجتماعی و سیاسی نمایش مخالف بود.

زیرا راینهارد اعتقاد داشت که در کار نمایش باید از لحاظ سیاسی بی­طرف بود و هنرمند را ملزم به داشتن رسالت اجتماعی در این کار نمی­دانست. اما همواره در اندیشه­ی نمایشی دیگر بود، نمایش مستند سیاسی.

شهرت پیسکاتور در نمایش به­خاطر استفاده از تکنیک­های نو و گوناگون برای انتقال مفاهیم سیاسی نمایش­ها به تماشاگر و برانگیختن آن­ها است. چه او از به­کارگیری وسایلی نظیر فیلم، اسلاید، ماشین­آلات و خصوصاً مستندسازی و معاصرسازی وقایع نمایش­ها ابایی نداشت.

فهرست مطالب

مقدمه. 9

یادداشت.. 11

پیش درآمد. 13

تئاترمدرندرگذرزمان. 15

نمایشدرقرنبیستم. 15

نمایشاکسپرسیونیستیواپیکدرآلمان. 16

نمایشدرشوروی.. 17

نمایشابزورددرفرانسه. 17

ایتالیا،اسپانیا،لهستان. 19

نمایشدرآمریکا21

تئاترنواندیشاروپا21

همبازیشدنتماشاگر22

تئاترآزمایشگر22

نگاهیگذرابهمدرنیسم. 23

مدرنیسمعالیدرادبیاتنمایشی. 24

مدرنیسم. 26

پست‌مدرنیسم. 28

مؤلفه‌هايپستمدرن. 31

پست مدرنیسمدرتئاتر32

تفاوت هایمدرنیسموپستمدرنیسم. 33

جنبشفمینیسمدرتئاتر34

بازآفرینیاسطوره هاونهضتاقتباس.. 34

دیگرشگردهایابداعیمدرن. 35

ساختارهایمدرن. 35

شاخصه هاینمایشنامه هایمدرن. 36

گذریبرنظریاتجدید. 37

نظریه یپردازهایتئاترپیشرو38

نوآوریدرتئاترمعاصرجهان. 40

ویژگی ها،جنبه هاوشناسگرهاینمایشنامه ی «هومولوسلال». 41

ویژگی هاوجنبه هاوسناسگرهاینمایشنامه ی «ماراساد» اثرپیتروایس... 43

ویژگی هاوجنبه هاوسناسگرهاینمایشنامه ی «درانتظارگودو». 44

شیوه هایاقتباسدرتئاتر47

اقتباس.. 49

متن. 50

نهضتاقتباسدرایران. 51

شیوه هایاقتباسمتننمایشی. 54

تلخیصیاکوتاهکردنرمانبراینمایشنامه. 56

مراحلتلخیص... 56

گسترشیابسطوتوسعهداستانکوتاه58

چگونگیبسطوتوسعهداستانکوتاه58

اجرا59

نمایش تبدیلییادراماتیزاسیونDramatization. 64

متندراماتیکدرگذرزمان. 65

ریشه یدرامدرشرقوغرب.. 67

تعمیم پذیری(Generalization)68

مواردیکهبایددرنمایش تبدیلیدرنظرگرفت:69

مؤلفه هایبارزآثارموفقنمایشی  75

نمودار تغییر قیمت
شرکت سازنده